Борчашвили:Конституцияға жекелегенаумақтарүшінарнайырежіменгізу Қазақстанныңқұқықтықкеңістігініңбірлігінқамтамасыз етеді
Конституциядажекелегенаумақтарүшінарнайықұқықтықрежім бекіту Қазақстанныңқұқықтықкеңістігініңбірлігінқамтамасыз етеді,алнегізгіқұқықтарменбостандықтарсаласындағытүзетулер – мемлекеттің адамға бағдарланғансипатынкүшейтеді.БұлтуралыКонституциялықкомиссияныңотырысындаАстанаХалықаралықуниверситетініңЖоғарықұқықмектебініңпрофессоры, заңғылымдарыныңдокторыИсидорБорчашвилимәлімдеді.
Ол,өзсөзінде,бүгінде әртүрліелдераумақтықдамудыңсараланғанмоделдерінкөбірекқолданатынын атап өтті.Бұлинвестициялар,технологияларжәнеадамикапитал үшін бәсекелестіккеобъективтіжауап.
Алайда,оныңайтуынша,мұндайшешімдердің кезкелгенімемлекеттікқұрылымныңнегіздеріне меңзейді,сондықтантікелейконституциялықнегіздіқажет етеді.
«СондықтанКонституциядаконституциялықзаңнегізіндежекелегенаумақтарүшінарнайықұқықтықрежімдердібелгілеумүмкіндігітуралынорманыбекітуұсынылады.Олмұндайшешімдердіқұқықтықкеңістіктіңбірлігін, заңалдындағытеңдікқағидатын және азаматтардыңконституциялыққұқықтарыменбостандықтарынсақтаументікелейбайланыстырады»,–дедіИсидорБорчашвили.
Олбұлтетіктерді конституциялықбекітуашықөлшемшарттардыалдын ала анықтауғажәнесол арқылы еріктішешімдердіңтәуекелдерінболдырмауғамүмкіндік беретінін айтты.
Соныменбірге,Борчашвилидіңпікірінше, негізгіқұқықтарменбостандықтарбөлігіндегітүзетулерқұқықтықмемлекеттіңнегізгіқағидаттарыннығайтады:құқықүстемдігі,құқықайқындылығы,кінәсіздікпрезумпциясыжәнежекеадамдықудалауданқорғау.
«Бұл тек нормалардынақтылауемес.Бұладам,оныңқұқықтарыменбостандықтары басты назардаболатынөркениеттіктаңдау»,– деп атап өттіИсидорБорчашвили.
Олазаматтардың жағдайын нашарлататыннемесежауапкершіліктібелгілейтіннемесекүшейтетінзаңдардыңкерікүшіжоқ деген ереженіңерекшемаңызыбарекенін атап өтті.
«Бұләділеттіліктіңіргетастарыныңбірі.Азаматәрекеттіжасаған кездеқұқықбұзушылықболмағаныүшін жазалауғаболмайтынына,оның жағдайын өткен күнмен есептеп нашарлатуғаболмайтынына сенімдіболуыкерек»,– деп атап өттіспикер.
Соныменбірге,оныңпікірінше,жауапкершіліктіжеңілдететіннемесежоятынзаңныңкерікүшібардегеннормамемлекеттің адамға бағдарланған сипатын көрсетеді.
Осылайша,ұсынылып отырған бапқұқықтықмемлекеттіңнегізгіэлементтерінжүйелі түрде бекітеді:адамөзініңкінәсіздігіндәлелдеуге міндетті емес;кінәсізаңдыкүшінеенгенсотүкімімен белгіленбейінше, адам кінәсіз деп саналады;ешкімөзінежәнежақындарынақарсы куәлік етуге міндетті емес;бір құқық бұзушылық үшін қайтаданжауапқатартуғатыйым салынады.
«БұлнормалардыңКонституциялықбекітілуі олардың қылмыстықпроцестіңережелерінеғанаемес, бүкілқұқықтықжүйеніңқұндылықтарынаайналатынынбілдіреді»,- деп қорытындыладыИсидорБорчашвили.